Cultuur en de Andreaskerk

Diversen

Zwaan - gans - pelikaan

Op veel kerktorens van Lutherse kerken ziet men een zwaan als windwijzer.

De zwaan geldt namelijk als symbool van de Lutherse kerk, in het bijzonder in Nederland. Dat gaat terug naar een overlevering over Johannes Hus, de bekende Boheemse voorloper van de reformatie, die toen hij in 1415 in Konstanz op de brandstapel stond, om als ketter verbrand te worden, gezegd zou hebben: "Gij braadt heden een gans, maar over 100 jaar komt een zwaan" (het woord voor gans luidt in het Tsjechisch hus).

Deze legende werd later in verband gebracht met het optreden van Luther. Vandaar dat men in Lutherse kerkgebouwen vaak de afbeelding van een zwaan aantreft en hem sinds eeuwen op daken van Lutherse kerken kan vinden.

De Andreaskerk heeft als versiering een pelikaan. Pelikaan, zult u zeggen, wat heeft dat dier met onze kerk te maken? Het is afgebeeld boven aan de toren in een bepaalde houding: zij pikt zich de borst open en voedt een aantal jonge vogels met hartebloed.

Wat de aanbeveling voor de zwaan zou kunnen dienen geldt niet minder voor de pelikaan. De merkwaardige trek, dat dit dier, als er niet genoeg voedsel voor haar jongen is, zichzelf de borst open steekt om haar kroost te voeden met hartebloed, is door de Christenheid gezien als een gelijkenis van Christus, die zijn jongeren doet leven door zijn bloed.

Thomas Aquinas zong in zijn "Adoro te" van de "Pie pelicane", de Vrome pelikaan, en bedoelde daarmee de Heer Jezus.

Zegel I

Dit zegel van de gemeente toont het beeld uit Openbaring 12: 1,2, 6 en 14. De vrouw bekleed met de zon en de maan aan haar voeten. Op haar hoofd een kroon met 12 sterren. Zij heeft 2 grote vleugels. Boven het zegel staat in hebreeuwse tekst het woord Immanuel. het randschrift is: sigill. eclesiae. Rotterdamens sub symb. Augst. Confes. Hetgeen wil zeggen: "zegel van de kerk van Rotterdam onder belijdenis van de Augsburgse Confessie". Het zegel is waarschijnlijk ontworpen door Ds. Hirnius.

Zegel II

Rotterdam heeft nog een tweede zegel uit het jaar 1642. Het laat zien een vliegende duif met een olijftak met daaronder de woorden Pax vobis: vrede zij U. Het randschrift luidt: sig. ecc. Rot. sub.symb.invar. conf. Aug. 1642, hetgeen beduidt: zegel van de kerk van Rotterdam onder van de onveranderde Augsburgse belijdenis. Een kleine versiering tussen de eerste en laatste letters doet aan de Lutherroos denken. Het zegel is ontworpen voor de afgescheiden gemeente van Hirnius, maar bleef daarna nog als Rotterdams zegel in gebruik.

Luther-roos

Voor een stempel met een wapen dat Luther eens kreeg, bedankte hij in een brief waarin hij dit wapen beschrijft als een beeld van zijn theologie.

Ten eerste moet het een kruis zijn, zwart, in het hart dat zijn natuurlijke kleur heeft, opdat ik mijzelf er aan herinner dat het geloof in de gekruisigde ons zalig maakt. Wanneer men van harte gelooft wordt men gerechtvaardigd. Al is het nu wel een zwart kruis, toch laat het het hart in zijn kleur, laat de natuur niet verloren gaan, het doodt niet maar houdt in leven. Zo'n hart moet midden in een witte roos staan om aan te geven dat het geloof niet zoals de wereld vrede en vreugde geeft. Daarom moet de roos wit en niet rood zijn, want witte kleur is de kleur van de geesten en van alle engelen. Zo'n roos staat in een hemelsblauw veld, hetgeen zegt dat zulke vreugde in de geest en geloof een begin is van de hemelse vreugde. En om zo'n veld een gouden ring, die zegt dat die zaligheid in de hemel eeuwig duurt en geen einde heeft".